Kākāpō

Nō Wikipedia Māori
Ko Kura tēnei, he Kākāpō kei te moutere o Whenua-hou

Kākāpo
He Kākāpō, ko Felix te ingoa
Scientific classification
Mātāmuatanga:
Pori:
Pūtoi:
Pūtoi:
Whānau:
Tribe:
Strigopini
Puninga:
Strigops

Gray, 1845
Momo:
S. habroptilus
Binomial name
Strigops habroptilus
Gray, 1845

Ko te Kākāpō he manu ngahere nō Aotearoa. He manu haerepō, tau ki te whenua, kaore e rere. Ko ngā huruhuru he kāriki kōtiwhatiwha o te tuarā, he kārikikaho o te poho. He manu whakamīharo te manu nei. I ēnei wā, ka nohoia tonutia e taua manu he wāhi kōtahitahi nei o Aotearoa. Ko aua wāhi i Maud Island, i Fiordland, i Whenua Hou, i Hauturu. Ko te whakaaro, i tae-ā-parirau mai ōna tūpuna; i te kore kararehe konihi o konei, i ngaro ai te kaha o ōna parirau. Nō te tukunga atu e Tauiwi o te ngeru o ngā kiore, o ērā atu o ngā kararehe konihi, i ngaro kē atu te nuinga o ngā Kākāpō. Nō te tau 1995, e 50 ngā Kākāpō kei te ora tonu. I nāia tonu nei, kua tae ki te 87 te nama o ngā Kākāpō kua rehitatia. Ko ia tonu te manu kotahi o te puninga Strigops o te whānau Strigopinae hoki.

He nui ngā āhua motuhake o te Kākāpō; ko ēnei ngā tino āhua i wehe ai te manu nei i ngā kākā kē. Tuatahi, he nui rawa atu tana taumaha, tae noa ki te 4 kg. He rerekē hoki te haruru e tukua atu e te toa; he rerekē i ā ngā kararehe atu o tana takiwā. Ki te hiahia te toa ki te uha māna, ka kohia tana hā ki tētahi pēki i tana puku, ā, ka whakaputa mai te rururu tahā rahi nei. I te kūpapa o te auau, ka taea te rongo i te hararu nei tae noa ki te 5 kiromita. He mano kē te nui o aua hararutanga e whakaputaina e ia toa, e ia toa, i te pō kotahi, ki te whawhai tētahi ki tētahi. I mua i te whakanohonga, ka waiho i a ia te mahi whakatupu pītaketake. Ka haere tonu ōna hararutanga, kia kite ai ia i tētahi atu uha māna.

Whakaahuatanga tinana[takatā | takatā pūtake]

E hia mano nga Kakapos i patua mo nga kohinga whare taonga.
He whakaahua o te kakapo mai i te pukapuka "A History of the Birds of New Zealand" na Walter Lawry Buller, i whakaputaina i te tau 1873. Tirohia te rereketanga o te tae o te tae me era atu whakaahua.

He nui te kakapo, he kaka tupapa: ka eke ki te 60 te rahi o nga tane cm me te taumaha i waenga i te 3 me te 4 kg ka eke ki te pakeketanga. Kaore e taea e Kakapos te rere, na te mea he iti o ratou parirau e pa ana ki te rahi me te iti o nga wheua i roto i te sternum (he mea i etahi atu manu e whakakaha ana i nga uaua rere). Ka whakamahia e ratou o ratou parirau hei taurite me te tautoko, hei awhi i o ratou takahanga ina peke mai i nga rakau. Kaore i rite ki etahi atu manu whenua, me te noho i roto i te rangi makariri ake i te nuinga o nga momo kaka, ka taea e nga kakapo te whakaemi i te nui o nga ngako tinana mo te whakamaarama me te rokiroki hiko.

He pukohu nga huruhuru kaakaariki o te kakapo kua konatunatua ki te pango kei te tuara e taea ai te whakamarumaru ki nga otaota o te rohe. I te mea karekau nga huruhuru e hiahia ki te kaha me te maataki e hiahiatia ana mo te rere, he tino maamaa, he nui ake te whai take ki te epithet habroptilus . He kowhai te puku, kaki me te kanohi, he nui nga rereketanga mai i tetahi tauira ki tetahi. E mohiotia ana (he mihi ki nga tauira o te whare taonga) he tino kowhai te tae o etahi. He mata porotaka te mata o te kakapo ki te huruhuru pai, he rite ki te mata o te ruru ; i tapaina e nga Pakeha o mua he kaka ruru . E karapotia ana o ratou ngutu e nga " pahau " ngawari, ka whakamahia hei whakamatautau i te whenua ina hikoi ana o ratou mahunga ki raro. Ko te pito o nga huruhuru o te hiku ka hemo na te waku tonu ki te whenua.

Ko te ngutu o te kakapo he tino tika ki te kuru i te kai. Na tenei, he iti rawa te kakapo, ina whakaritea ki etahi atu manu o te rahi. He roa, he kirikiri nga waewae, he rite ki nga kaka katoa, he zygodactyly (e rua maihao ki mua, e rua whakamuri). Kua whakahuahia nga maikuku, he mea tino pai mo te piki.

Ko nga pahau huri noa i te ngutu.

He tino kaha te hongi o nga Kakapos, he pai ki a ratau te noho po. Ka taea hoki e ratou te wehewehe i nga kakara i te wa e hamuku ana; Kua kitea ano tenei whanonga ki tetahi atu momo kaka. Ko tetahi o nga ahuatanga tino miharo o te kakapos ko to ratou haunga kaha me te reka, he rereke te korero mo te putiputi, te honi, te whakamaarama hau, te roto ranei o te pouaka violin tawhito. Na te kaha o te hongi o te kakapos, he tohu matū pea to ratou kakara. I tetahi atu taha, na te kakara ka arahi i nga kaipahua ki te kakapo ahuakore.

Ngā Manu o Aotearoa
Manu ngahere:   Hihi • Huia • Kāhu • Kākā • Kākā o Nōpoke • Kākāpō • Kākāriki • Kārearea • Kea • Kererū • Kiwi • Koekoeā • Kōkako • Korimako • Mātuhituhi • Miromiro • Moa • Mohua • Ngirungiru • Pīpipi • Pīpīwharauroa • Pīwakawaka • Pīwauwau • Pōpokotea • Riroriro • Ruru • Takahē • Tauhou • Tieke • Toutouwai • Tītitipounamu • Tūī • Weka • Whēkau
Manu moana:   Amokura • Hākoakoa • Hoiho • Kororā • Kōrure • Ōi • Pakahā • Pararā • Pokotiwha • Ranguru • Takahikare • Toanui • Toroa (Motu Ihupuku) • Toroa ingoingo • Toroa (mokepūihi) • Toroa pango • Tākapu • Tītī • Tītīwainui
Manu ki tātahi:   Huahou • Karoro • Kawau • Kōtare • Kūaka • Kūkuruatu • Matuku moana • Matuku tai • Ngutu pare • Pohowera • Tara • Taranui • Tarāpunga • Tōrea • Tōrea pango • Tuturuatu
Manu waimāori:   Kakī • Kōtare • Kōtuku • Kōtuku ngutupapa • Kuruwhengi • Pārera • Pāteke • Poaka • Pohoriki • Pūtangitangi • Whio
Manu repo:   Hūrepo • Koitareke • Kōtātā • Pūkeko • Pūtoto
Manu ngaro:   Huia • Kākā o Nōpoke • Mātuhituhi • Moa • Whēkau